Цi есць у вас свой герб? (25.09.97)

Многiя, вiдаць, здзiвiлiся б, даведаушыся, што iх продкi належаць да шляхецкага роду. А значыцца, мелi свае генеалагiчнае дрэва, герб. Бо на Беларусi было 12—15 працэнтау шляхты. Таму нядзiуна, што прыйшоушы на выставу "Старадауняя геральдыка Беларусi", якая адкрыта у Мiнску, у Нацыянальным музеi гiсторыi i культуры, наведвальнiкi, магчыма, знойдуць свае прозвiшча на адным з генеалагiчных дрэвау. Магчыма, убачаць i герб, якiм карыстауся iх род.

Дарэчы, на беларускай зямлi адзiн герб мог належыць розным сем'ям розных родау. Былi гербы, якiмi карысталiся па 300—400 родау. У той жа час прадстаунiкi аднаго маглi скарыстаць розныя гербы. Iх адбiтак — на пярсценку, зброi, на партрэтах, на посудзе, кнiгах, кафлях, прадстауленых у экспазiцыi.

Напрыклад, герб вядомага роду Ельскiх уяуляу сабой два скрыжаваныя сярэбраныя мячы. Герб роду Чапскiх — гэта залаты месяц i залатая зорка, а над каронай — хвост паулiна. На iншых гербах можна сустрэць вiдарысы звяроу, раслiн, зброi...

Большасць экспанатау выставы — яны з музейных фондау — да увагi гледачоу прапануюцца упершыню... А падрыхтавалi яе вядучы навуковы супрацоунiк Нацыянальнага гiстарычнага архiва Дзмiтрый Яцкевiч i вядучы навуковы супрацоунiк Нацыянальнага музея гiсторыi i культуры Iрына Зварыка. Дарэчы, некаторыя кафлi, прадстауленыя у экспазiцыi, Дзмiтрыю пашчасцiла адшукаць у час археалагiчных раскопау у Магiлеве. А побач — кафлi, знойдзеныя у свой час вядомым беларускiм жывапiсцам i скульптарам Язэпам Драздовiчам.

Развiцце геральдыкi звязана з культурай рыцарскiх турнiрау, неабходнасцю адрознiваць рыцарау у час паядынку. Геральдычныя знакi былi адлюстраваны на шчыце — гэтым i тлумачыцца традыцыйная форма гербау.

Геральдыка знаходзiла месца у самых розных сферах жыцця. Але у гэтым стагоддзi яна прыйшла у заняпад i толькi апошнiм часам пачала адраджацца. Прынамсi, цiкавасць да яе расце.

Нiна Марадудзiна.

Пераклад з рускай мовы Святланы Дубялiр.